Είναι επώδυνη αλλά συνάμα και παρήγορη η αναψηλάφηση της ιστορίας ενός αγαπημένου τόπου
ιδιαίτερα όταν αυτή γίνεται μετά από μια ασύλληπτη τραγωδία που οδήγησε στην κατάκτηση του
και στο βίαιο ξεριζωμό των ανθρώπων του.
Είναι επώδυνη, γιατί σαράντα χρόνια μετά η ελπίδα της επιστροφής ακολουθεί τη μοίρα των Λυσιωτών
που τους τέλειωσαν τα χρόνια στην προσφυγιά και φύγανε παίρνοντας μαζί τους στο μνήμα ολοζώντανες τις μνήμες
που λαχταρούσαν απεγνωσμένα τον τόπο τους έτοιμες για τη συνέχεια. Είναι επώδυνη ακόμα, γιατί αγώνες και θυσίες αιώνων,
κόποι και μόχθοι γενεών άξιων, φιλόπονων, φιλότιμων, φιλήσυχων και προοδευτικών ανθρώπων, αγρυπνίες, προσευχές,
ψαλμοί και δεήσεις αγίων και οσίων, εξαίσιες μουσικές, στίχοι, χοροί, θέατρα και αθλήματα και άλλα πολλά ωραία και σημαντικά
που ήταν αλληλένδετα με το χώρο και την κοινότητα των ανθρώπων του κινδυνεύουν να χαθούν για πάντα.
Είναι παρήγορη από την άλλη, γιατί στη μακραίωνη μας ιστορία σιδερόφρακτοι κατακτητές ήλθαν και απήλθαν, τραγωδίες και καταστροφές ήλθαν και παρήλθαν, δικαιώνοντας τον ποιητή για τη Ρωμιοσύνη. Η πεποίθηση αυτή θα μας κρατήσει ζωντανούς στον αγώνα για δικαίωση και επιστροφή.